Ακατάλληλο για ανηλίκους

Έρικα:
Μου έλεγαν ότι όσα βλέπουμε στα όνειρα είναι όσα η καρδιά επιθυμεί. Τι γίνεται όμως αν βλέπεις μόνο εφιάλτες;
Το όνομά του είναι Μάικλ Κράιστ.
Θυμάσαι στις ταινίες θρίλερ που κρύβεις τα μάτια σου για να μη βλέπεις, αλλά προσπαθείς να δεις και λίγο; Έτσι συμβαίνει με τον Μάικλ. Είναι όμορφος, δυνατός και απόλυτα τρομακτικός. Και σίγουρα μου δίνει τόση σημασία όση και στο πεζοδρόμιο που πατάει κάθε μέρα.
Εγώ όμως τον παρατηρώ. Τον βλέπω. Τον ακούω.
Τα πράγματα που η συμμορία του έκανε για χρόνια… Κάποια στιγμή σταματάς να τα ανέχεσαι.
Μάικλ:
Το όνομά της είναι Έρικα Φέιν. Όταν πηγαίναμε σχολείο, ήταν το κορίτσι του αδελφού μου και τριγύριζε στο σπίτι μας. Όποτε έμπαινα στο δωμάτιο, κοίταζε κάτω. Αισθανόμουν τον φόβο της όποτε την πλησίαζα. Εξουσίαζα το μυαλό της κι αυτό ήταν αρκετό.
Μέχρι που την πέτυχα μόνη της στο κολέγιο. Στην πόλη μου. Απροστάτευτη.
Κοίτα να δεις… Μια απίστευτη σύμπτωση.
Γιατί πριν από τρία χρόνια έστειλε τρεις φίλους μου στη φυλακή και μόλις βγήκαν.
Περίμενα υπομονετικά για αυτή την ευκαιρία. Και τώρα όλοι οι εφιάλτες της θα βγουν αληθινοί.
«Θες να μάθεις γιατί είσαι εδώ;» με ρώτησε, με τη φωνή του μαγκωμένη πάνω στο αφτί μου. «Είσαι εδώ γιατί είσαι σαν εμένα, Ρίκα. Είσαι εδώ γιατί έχουμε βαρεθεί να μας λένε τι να κάνουμε και να μας κρατάνε σε ένα κουτί». Τα πνευμόνια μου έσφιξαν και κατάφερα επιτέλους να πάρω μια ανάσα. Ο Μάικλ τύλιξε το χέρι του στον λαιμό μου και μου γύρισε το κεφάλι προς τα πίσω. «Πεινάω, Ρίκα», είπε, πιέζοντας το σκληρό κορμί του στην πλάτη μου, με τα χείλη του να αιωρούνται πάνω από τα δικά μου. «Θέλω όλα όσα μου λένε ότι δεν μπορώ να έχω και βλέπω την ίδια πείνα και σ’ εσένα».

Σημειώσεις μεταφραστή ΑλάτραΟ Σάιντ θεωρούσε τον Καναφάνι «μια από τις πιο δημιουργικές δυνάμεις της παλαιστινιακής κουλτούρας», έναν συγγραφέα που «ένωνε το προσωπικό με το πολιτικό» χωρίς να υποκύπτει σε στερεότυπα. Χρησιμοποίησε την έννοια της «αντιστικτικής ανάγνωσης» (contrapuntal reading) για να αναλύσει πώς ο Καναφάνι αμφισβητούσε τις αποικιακές αφηγήσεις. Στο βιβλίο που κρατάτε, απλώνονται τα 20 από τα 64 διηγήματα του. Στο τέλος, ο Νασίμ Αλάτρας φωτίζει, με εκτενείς σημειώσεις, την ιστορία τόπων, προσώπων, γεγονότων και ημερομηνιών που ξεπροβάλλουν στα διηγήματα.

Δεν θυμάμαι ποια μέρα έγινε το συμβάν, ακόμη και ο πατέρας μου το ξέχασε. Ήταν μια καταραμένη μέρα, μεγαλύτερη από το να της δοθεί ένα όνομα ή αριθμός. Ήταν η ίδια ένα σημάδι από τα σημάδια του αιώνα, μία από εκείνες τις μέρες που τοποθετούνται στη ροή της ιστορίας για να λένε οι άνθρωποι «αυτό έγινε ένα μήνα μετά τη μέρα της σφαγής». Ήταν αναμφίβολα μία από αυτές τις μέρες, αλλιώς θα την είχαμε κρύψει κάτω από έναν αριθμό, ένα όνομα ή μια διεύθυνση.
Η επίθεση είχε ξεκινήσει πριν από τα μεσάνυχτα, ο γέρος πατέρας μου είπε στη μητέρα μου, καθώς όρμαγε προς το βαρύ του ντουφέκι: «Θα είναι μεγάλη επίθεση αυτή τη φορά…»
Καταλάβαμε, από τον ήχο των κρότων, ότι χρησιμοποιούνταν καινούργια όπλα και ότι η επίθεση ερχόταν από μια άλλη, μέχρι τότε απάτητη μεριά. Βόμβες ναπάλμ έπεσαν στο χωριό μας, καίγοντας ένα σπίτι και σκοτώνοντας κάποια παιδιά. Όταν κοιτάξαμε από τις σχισμές του χαμηλού παράθυρου, είδαμε, σαν σε όνειρο, σκιές γυναικών που έσκυβαν για να σύρουν πτώματα μέσα στο χωριό. Αν κάποιος πρόσεχε, θα μπορούσε να αφουγκραστεί τον ήχο του πνιγμένου κλαυθμού. «Η μία από αυτές», είπε η μάνα μου, «σίγουρα έχασε τον άντρα της και το κουράγιο της μαζί». Μια ώρα μετά την αιφνιδιαστική επίθεση, οι άντρες του χωριού μας υποχώρησαν και τότε η κόλαση σκέπασε το χωριό. Ήταν σαν να άρχισαν τα άστρα να πέφτουν στα σπίτια μας.

Μέσα στο μισοσκόταδο και τη βαβούρα των μεθυσμένων διέκρινε τη μοναδική ήρεμη φιγούρα, μια Ινδιάνα που στεκόταν δίπλα στο σπινθηροβόλο τζουκμπόξ. Είχε στραφεί προς τη μεριά του, ένα μεγάλο, περήφανο αλλά και κάπως περιπαικτικό πρόσωπο, κι αυτή ήταν η μοναδική φορά που χόρεψε με κάποιον μέσα στο νταβαντούρι ενός τζουκμπόξ. Παραμέρισαν ακόμα κι όσοι συνήθως κάνουν αμάν για καυγά, λες κι αυτή η γυναίκα, παρότι νέα ή μάλλον δίχως ηλικία, ήταν η γηραιότερη εκεί μέσα. Αργότερα βγήκαν μαζί από μια πίσω πόρτα στην παγωμένη αυλή όπου ήταν παρκαρισμένο το τζιπ της, στα πλαϊνά παράθυρα ζωγραφισμένα τα περιγράμματα των πεύκων της Αλάσκας σε μια άδεια λίμνη· χιόνιζε. Από απόσταση, χωρίς να έχουν αγγίξει ο ένας τον άλλο, παρά μόνο επιπόλαια χορεύοντας, του ζήτησε να πάει μαζί της, είχε ψαράδικο με τους γονείς της σ’ ένα χωριό κάπου μετά το Κουκ Ίνλετ. Κι εκείνη τη στιγμή κατάλαβε πως επιτέλους μια φορά στη ζωή του ήταν εφικτή μια απόφαση που δεν την είχε φανταστεί αυτός μόνος του, αλλά κάποιος άλλος. Θα μπορούσε κανείς μέσα στη δίνη των ιστορικών εξελίξεων του 1989 που άλλαζαν μέρα με τη μέρα τον κόσμο μας να αποσυρθεί σε μια άκρη και να αφοσιωθεί σε ένα «τόσο εξωπραγματικό αντικείμενο σαν το τζουκμπόξ»; Τότε ακριβώς ο Πέτερ Χάντκε βρήκε σε ένα ξενοδοχείο της ισπανικής πόλης Σόρια τις προϋποθέσεις για αυτή τη φαινομενική αναχώρηση. Μαζί του είχε μόνο τα μόνιμα σύνεργα της γραφής: φύλλα χαρτί, μολύβια, γομολάστιχες.Με αφορμή απόμερα και συχνά αχρησιμοποίητα πια τζουκμπόξ ξετυλίγει στα μάτια του αναγνώστη απρόσμενα εξωτερικά και εσωτερικά τοπία. Σπάνια η περιγραφή μιας τοποθεσίας, μιας πόλης, μιας κουλτούρας συνδυάζεται τόσο καίρια με την εσωτερική αναδίφηση. Σ’ αυτό το αφήγημα ο κόσμος και ο ψυχισμός συναντώνται σε μια  δυσεύρετη ισορροπία. Και πανταχού παρόν το ανομολόγητο αίτημα αυτής της σχεδόν βασανιστικής πρόζας: η ανθρώπινη επαφή, η οικειότητα, η αγάπη.Ο Πέτερ Χάντκε γεννήθηκε το 1942 στην Καρινθία της Αυστρίας. Η μητέρα του ήταν σλοβενικής καταγωγής και ο πατέρας του Γερμανός στρατιώτης. Σπούδασε νομικά στο Γκρατς, αλλά διέκοψε τις σπουδές του το 1966, όταν δημοσίευσε το πρώτο του μυθιστόρημα με τίτλο Σφήκες. Την ίδια χρονιά ανέβηκε στη Φρανκφούρτη σε σκηνοθεσία Κλάους Πάιμαν το θρυλικό θεατρικό του Βρίζοντας το κοινό.Χαλκέντερος συγγραφέας, ο Χάντκε δημοσίευσε έκτοτε δεκάδες μυθιστορήματα, νουβέλες και θεατρικά έργα και θεωρείται πια ένας από τους κλασικούς μοντέρνους του 20ού αιώνα. Μετέφρασε επίσης ξένους συγγραφείς στα γερμανικά, μεταξύ άλλων τραγωδίες του Αισχύλου, του Σοφοκλή και του Ευριπίδη. Έχει τιμηθεί με πολλά διεθνή βραβεία. Το 2019 του απονεμήθηκε το Νόμπελ Λογοτεχνίας. Από την Εστία, σε μετάφραση Σπύρου Μοσκόβου, κυκλοφορούν Η μεγάλη πτώση, Η ανέμελη δυστυχία, Η δεύτερη μάχαιρα, το Δοκίμιο για τον μανιταρομανή και το Δοκίμιο για το τζουκμπόξ. Θα ακολουθήσουν τα: Δοκίμιο για το αποχωρητήριο,Περί κοπώσεως και Περί επιτυχημένης μέρας.