Βιβλία

Ο αυστριακός φιλόσοφος Ludwig Wittgenstein (1889–1951) δικαίως θεωρείται ο μεγαλύτερος φιλόσοφος του 20ού αιώνα, τόσο για την πρωτοτυπία της σκέψης του όσο και για τον ανατρεπτικό τρόπο γραφής του. Εμβληματικό έργο της φιλοσοφικής του προσέγγισης είναι οι Φιλοσοφικές έρευνες, έργο που εκδόθηκε μετά τον θάνατό του από τους εκτελεστές της πνευματικής του διαθήκης, χωρισμένο σε δύο εκτενή μέρη. Καλύπτοντας θέματα όπως η λογική και η γλώσσα, η ψυχολογία και η πρόθεση, ο νους και η αισθητηριακή αντίληψη, άνοιξε τον δρόμο για τη διαμόρφωση της αγγλόφωνης φιλο­σοφικής παράδοσης της αναλυτικής φιλοσοφίας και της φιλοσοφίας της γλώσσας, με έντονη και απτή επίδραση που παραμένει καίρια και σημαντική ακόμα και σήμερα, σχεδόν τρία τέταρτα του αιώνα μετά.Η ελληνική μετάφραση των Φιλοσοφικών ερευνών πρωτοεμφανίστηκε το 1977. Από τότε, πέρασε σχεδόν μισός αιώνας και η συνδρομή της στη μελέτη του έργου του φιλοσόφου μειώθηκε προοδευτικά, είτε λόγω παραλείψεων και παρερμηνειών (πράγμα εύλογο, αν σκεφτεί κανείς την πρωτόγονη κατάσταση στην οποία βρισκόταν η ανάλυση της βιτγκενσταϊνικής φιλοσοφίας τα χρόνια εκείνα), είτε εξαιτίας της έλλειψης πρόσβασης στις σημειώσεις και τα Κατάλοιπα του Wittgenstein, όπου πολύ συχνά αποσαφηνίζονταν τα σκοτεινά σημεία των Φιλοσοφικών ερευνών.Η παρούσα μετάφραση μπορεί να θεωρηθεί η οριστική, πλήρης και ενδελεχώς διορθωμένη απόδοση αυτού του σπουδαίου έργου στη γλώσσα μας. Έχοντας υπόψη την τέταρτη, αναθεωρημένη έκδοση των Φιλοσοφικών ερευνών του 2009, από τους P. M. S. Hacker & Joachim Schulte, οι οποίοι αναδόμησαν το δεύτερο μέρος του έργου διευκολύνον­τας την κατανόηση του αναγνώστη, οι Φιλοσοφικές έρευνες μπορούν πλέον να διαβαστούν χωρίς τα προσκόμματα που συναντά η πρώτη απόπειρα μετάφρασης ενός σημαντικού φιλοσοφικού έργου. Εφοδιασμένες με νέα, εξαντλητικά ευρετήρια, συμπληρωμένες με επεξηγηματικές σημειώσεις τέλους γραμμένες από δύο έμπειρους μεταφραστές και σχολιαστές, οι Φιλοσοφικές έρευνες είναι για πρώτη φορά προσβάσιμες στη χώρα μας στην ολότητά τους, χωρίς παρερμηνείες ή αυθαιρεσίες, ενσωματώνον­τας όλες τις απαραίτητες αλλαγές και τις εκατοντάδες διορ­θώσεις που έχουν γίνει στο έργο, τις περασμένες δεκαετίες.

Αρόν και Σαρτρ, Σαρτρ και Μερλώ-Ποντύ, Φουκώ και Ντελέζ, Ντελέζ και Γκουαταρί, Λεφόρ και Καστοριάδης, Ρικέρ και Ντεριντά, Λεβινάς και Ντεριντά.Πώς γεννήθηκαν αυτές οι φιλίες μεταξύ φιλοσόφων που σημάδεψαν τον καιρό τους; Τι είναι εκείνο που καθιστά τα «ζευγάρια» αυτά τόσο ξεχωριστά, και τι μας λέει για την εποχή τους και τα διανοητικά της διακυβεύματα; «Γιατί ήταν εκείνος· γιατί ήμουν εγώ», έγραφε ο Μονταίνιος για τη φιλία που τον συνέδεε με τον Λα Μποεσί, την ίδια στιγμή που αναφωνούσε: «Ω, φίλοι μου, δεν υπάρχει ούτε ένας φίλος». Ο François Dosse στηρίζεται στην αλληλογραφία τους, σε λιγότερο γνωστά γραπτά τους, σε μαρτυρίες, προκειμένου να φωτίσει την οικειότητα σε αυτές τις φιλικές σχέσεις, οι οποίες σφραγίστηκαν από μια συναισθηματική εγγύτητα που ωστόσο δεν απέκλειε τη διαρκή αναζωπύρωση της ζηλοτυπίας και της αντιπαλότητας, της πίκρας και της εχθρότητας. Η ένταση του ανταγωνισμού συνυπήρχε με την εντυπωσιακή συμφιλίωση, ενίοτε μετά θάνατον. Μέσα από αυτές τις διασταυρούμενες διαδρομές, ανασυγκροτείται ολόκληρο το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα, με όλες του τις διενέξεις, τις ρήξεις και τις κοινωνικές εκρήξεις. *** Όταν είμαστε δύο, φιλοσοφούμε με καλύτερο τρόπο απ’ ό,τι όταν μένουμε μόνοι μας; Ποιον ρόλο παίζουν οι φιλίες στην επεξεργασία των ιδεών των φιλοσόφων; Πέρα από την απόλαυση της συναναστροφής, οι φίλοι βοηθούν και στον στοχασμό; Το βιβλίο προσφέρει έναν άλλο τρόπο ανάγνωσης της ιστορίας της φιλοσοφίας. Αυτή δεν διαβάζεται πια ως διαδοχή μονογραφιών όπου οι στοχαστές μένουν απομονωμένοι ο ένας από τον άλλο, για να διαδεχθούν κατόπιν ο ένας τον άλλο, αλλά ως καρπός πολλαπλών ανταλλαγών. Philosophie magazine Έργο σπουδαίο και πνευματώδες, που μας υπενθυμίζει ότι η σκέψη δεν καλλιεργείται ποτέ από μόνη της. Psychologies magazine Στις σελίδες του βιβλίου βρίσκουμε συναισθήματα, συγκινήσεις, ευαισθησίες. Η φιλία αφορά όμοιους ή διαφορετικούς μεταξύ τους ανθρώπους; Τι ρόλο παίζει σ’ αυτήν η αρετή, η ευχαρίστηση ή το συμφέρον; Ο Ντος παρουσιάζει με επιδεξιότητα τη σκέψη των αρχαίων Ελλήνων, του Μονταίνιου, του Ρικέρ και του Ντεριντά για τη φιλία, και κατόπιν, παρουσιάζοντας εφτά ζεύγη φιλοσόφων, αφηγείται μοναδικές φιλίες που περνούν μέσα από το μυαλό και την καρδιά. La CroixΣε ένα συναρπαστικό βιβλίο, ο Ντος αφηγείται τις σχέσεις μεταξύ των σύγχρονων στοχαστών, σχέσεις που γεννήθηκαν από το συναίσθημα και διαμορφώθηκαν από το λογικό. Libération*** Ο Φρανσουά Ντος γεννήθηκε το 1950. Agrégé και διδάκτωρ της ιστορίας, είναι ομότιμος καθηγητής της ιστορίας των ιδεών στο Πανεπιστήμιο Paris XII-Créteil και στο Ινστιτούτο Πολιτικών Επιστημών του Παρισιού. Έχει δημοσιεύσει μια Ιστορία του στρουκτουραλισμού, βιογραφίες των Paul Ricœur, Michel de Certeau, Gilles Deleuze, Félix Guattari και Pierre Nora, ένα βιβλίο με προσωπογραφίες σημαντικών Γάλλων εκδοτών, καθώς και πολλές ιστοριογραφικές μελέτες. Στα ελληνικά έχουν κυκλοφορήσει επίσης τα βιβλία του: Η ιστορία σε ψίχουλα: Από τα Annales στη «Νέα Ιστορία» (Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης) και Καστοριάδης: Μια ζωή (Πόλις).