Βιβλία

Τι θα συνέβαινε αν, μέσα σε μια νύχτα, όλοι οι Παλαιστίνιοι εξαφανίζονταν από το Ισραήλ χωρίς κανένα ίχνος; Στο Βιβλίο της εξαφάνισης (Υποψήφιο για το Διεθνές Booker 2025) η Παλαιστίνια συγγραφέας Ιπτισάμ Άζεμ (γενν. 1985) προτείνει μια ανατρεπτική αλληγορία για τον αποκλεισμό ενός λαού από μια κανονική ζωή αλλά και τη διαγραφή του από τον χάρτη της ιστορίας. Δύο φωνές, ένας Ισραηλινός δημοσιογράφος κι ένας Παλαιστίνιος γείτονάς του, αναδεικνύουν την καθημερνή πραγματικότητα της ανισότητος και του φόβου, αλλά και το βάρος της μνήμης που αρνείται να σβήσει. Ένα πολιτικό μυθιστόρημα-παραβολή, αιχμηρό και συγκλονιστικό, που καθρεφτίζει την ιστορία της Μέσης Ανατολής και θέτει επίμονα το ερώτημα: τι σημαίνει ελευθερία όταν απουσιάζει η δικαιοσύνη;

Νικήτρια του Γυναικείου Βραβείου Μυθοπλασίας (Women’s Prize Fiction 2022)

Όταν ένα βιβλίο και ένας αναγνώστης είναι πλασμένοι ο ένας για τον άλλο, το γνωρίζουν και οι δύο…
Μετά τον τραγικό θάνατο του πατέρα του, ο δεκατριάχρονος Μπένι Ο αρχίζει να ακούει φωνές. Οι φωνές αυτές ανήκουν στα αντικείμενα του σπιτιού του και ακούγονται πότε ευχάριστες, πότε θυμωμένες και πότε θλιμμένες. Όταν όμως η μητέρα του αρχίζει να συσσωρεύει αντικείμενα σε παθολογικό βαθμό, οι φωνές γίνονται όλο και πιο έντονες. Έτσι ο Μπένι αναζητά καταφύγιο στην ησυχία μιας μεγάλης δημόσιας βιβλιοθήκης. Εκεί συναντά μια σαγηνευτική καλλιτέχνιδα του δρόμου με μια αλαζονική νυφίτσα για κατοικίδιο∙ έναν άστεγο φιλόσοφο-ποιητή∙ και το εντελώς δικό του Βιβλίο, αυτό που αφηγείται τη ζωή του και του μαθαίνει να ακούει τα πράγματα που όντως έχουν σημασία.
Συνδυάζοντας αξέχαστους χαρακτήρες με την τζαζ, την κλιματική αλλαγή και την προσκόλλησή μας στα υλικά αγαθά, η Ρουθ Οζέκι μας χαρίζει ένα μυθιστόρημα τολμηρό, ανθρώπινο και βαθιά συγκινητικό.
Έγραψαν για το βιβλίο:
«Μια καθηλωτική ιστορία για την ανθρώπινη σύνδεση και τη λυτρωτική δύναμη της τέχνης». –Guardian
«Σου ραγίζει και σου θεραπεύει την καρδιά – ένα βιβλίο που δεν μας κρατάει απλώς απορροφημένους, αλλά μας βοηθάει να σκεφτόμαστε και να αγαπάμε, να ζούμε και να ακούμε… ένας θρίαμβος». –Matt Haig
«Για άλλη μια φορά, η Οζέκι έχει δημιουργήσει ένα αριστούργημα. Η γενναιόδωρη καρδιά της, η εξαιρετική φαντασία της και το λαμπρό μυαλό της κάνουν κάθε σελίδα ξεχωριστή». –Karen Joy Fowler
«Το μυθιστόρημα ρωτά τους αναγνώστες σε κάθε σελίδα: “Σας έχει περάσει ποτέ από το μυαλό ότι και τα βιβλία έχουν συναισθήματα;”» –USA Today
«Το βιβλίο έχει μια υπέροχη φωνή: ενήλικη, ειρωνική, που επιβεβαιώνει σε κάθε σελίδα τη σημασία των βιβλίων ως φυλακίων της βαθύτερης σοφίας και των υψηλότερων προσδοκιών της ανθρωπότητας». –Washington Post
«Αν έχετε χάσει την επαφή σας με τη λογοτεχνία τα τελευταία ένα δυο χρόνια, αφήστε το Βιβλίο της μορφής και του κενού να φωτίσει το μονοπάτι της επιστροφής». –David Mitchell
«Η Ozeki δημιουργεί μια αλληγορία για την καταναλωτική μανία στην Αμερική, τη σχέση αγάπης-μίσους με τα πράγματα που παράγουμε και χωρίς τα οποία δεν μπορούμε να ζήσουμε». —New York Times

Σκεφτόμουν αυτά τα πράγματα κι άρχισα να εξετάζω τον εαυτό μου και τη συμπεριφορά μου ως γυναίκα· έφερα, επίσης, στον νου μου πολλές άλλες που γνώρισα, πριγκίπισσες, μεγάλες κυρίες, γυναίκες της μεσαίας τάξης και κατώτερες, οι οποίες μου είχαν μιλήσει ευχαρίστως για τις προσωπικές και μύχιες σκέψεις τους, επιτρέποντάς μου να κρίνω ευσυνείδητα και χωρίς προκατάληψη κατά πόσον είναι αληθινά αυτά που ισχυρίζονται τόσοι και τόσοι σημαντικοί άνδρες. Αλλά, παρά την προσπάθειά μου και σύμφωνα με όσα γνωρίζω, όσο κι αν έψαξα κι εξέτασα το πράγμα, δεν αντιλήφθηκα ούτε διαπίστωσα πως είναι αληθινά παρόμοια συμπεράσματα σχετικά με τη φύση και τη θέση της γυναίκας. Είχα ισχυρά επιχειρήματα κατά των γυναικών, λέγοντας μέσα μου πως ήταν αδιανόητο τόσο φημισμένοι άνδρες, τόσο σημαντικοί στοχαστές με τέτοια βαθιά και σπουδαία κρίση και οξυδέρκεια για το καθετί, να έχουν πει ψέματα για τις γυναίκες, και σε τόσα μάλιστα βιβλία που δύσκολα έβρισκα ένα σύγγραμμα περί ηθικής, όποιος κι αν ήταν ο συγγραφέας του, στο οποίο να μη συναντήσω, πριν ακόμα το ολοκληρώσω, κεφάλαια ή χωρία που επικρίνουν τις γυναίκες.

Ιστορικά και βιβλιογραφικά, η Κριστίν ντε Πιζάν έχει θεωρηθεί ως «η μητέρα του φεμινισμού». Γεννημένη στη Βενετία το 1365, η συγγραφέας του Βιβλίου της Πολιτείας των Κυριών είναι η πρώτη γυναίκα των γραμμάτων που έζησε από την πένα της. Φιλόσοφος, χρονικογράφος και ποιήτρια, κατέλειπε ένα εκτεταμένο έργο από συλλογές ποιημάτων, πολιτικές πραγματείες και φιλοσοφικά δοκίμια που γνώρισε ποικίλες αναγνωστικές, εκδοτικές και μεταφραστικές τύχες, άλλοτε ακολουθώντας και άλλοτε αντιβαίνοντας τα στερεότυπα που συνοδεύουν τις, σε μεγάλο βαθμό προκατασκευασμένες, ιδέες μας για τη θέση των γυναικών στον καιρό της.
Πρόσωπο μίας άλλης εποχής, η Κριστίν ντε Πιζάν εξακολουθεί ωστόσο να συνομιλεί με τη σημερινή αναγνώστρια και τον σημερινό αναγνώστη. Αυτό τουλάχιστον μαρτυρούν οι πολυάριθμες «επιβιώσεις» και «αναβιώσεις» της.
Χρονολογημένο μεταξύ 1405 και 1407, Το Βιβλίο της Πολιτείας των Κυριών είναι μια αλληγορική αφήγηση στην οποία παρελαύνουν περισσότερες από 160 γυναικείες μορφές (ιστορικές, μυθικές και βιβλικές) με στόχο να συγκροτηθεί μια αντιρρητική επιχειρηματολογία απέναντι στα αρνητικά στερεότυπα που είχε κατασκευάσει η, μισογυνική θα λέγαμε σήμερα, μέχρι τότε λογοθεσία αιώνων.

Ο Μίρεκ που αναζητεί τα γράμματα που είχε γράψει στην παλιά ερωμένη του, προσπαθώντας νε ελέγξει το παρελθόν του, η Τάμινα που αυτοεξόριστη στη Δύση επιχειρεί να σώσει την εικόνα του νεκρού άντρα της από τη λήθη, ανακαλώντας τα ονόματα που της έδινε, ο χορός του Ελυάρ στον ουρανό πάνω από την Πράγα που στέλνει στην αγχόνη τους πολιτικούς της αντιπάλους, ο Κούντερα που γράφει με ψευδώνυμο ωροσκόπια για να επιζήσει, είναι μερικές από τις διαφορετικές ιστορίες που διασταυρώνοντα σ` αυτό το `μυθιστόρημα για το γέλιο και τη λήθη, για τη λήθη και την Πράγα, για την Πράγα και τους αγγέλους`. “Οταν τελείωσα το Βαλς του αποχαιρετισμού, αρχές της δεκαετίας του `70, θεώρησα πως είχε ολοκληρωθεί η συγγραφική μου σταδιοδρομία. Ήταν η περίοδος της ρωσικής κατοχής και η γυναίκα μου κι εγώ είχαμε άλλες έγνοιες. Ξανάρχισα πια να γράφω ένα χρόνο μετά την άφιξή μας στη Γαλλία (και χάρη στη Γαλλία), έπειτα από εξάχρονη πλήρη διακοπή` γράφει ο Μίλαν Κούντερα στις Προδομένες διαθήκες για τη γέννηση του Βιβλίου του γέλιου και της λήθης. 1968, εισβολή των ρωσικών τανκς στην τότε Τσεχοσλοβακία, 1975 ο Κούντερα, που του απαγορεύεται και εκδίδει του έργο του αλλά και να εργάζεται, αυτοεξορίζεται στη Γαλλία, 1978 κυκλοφορεί το Βιβλίο του γέλιου και της λήθης, και αμέσως μετά, το 1979, του αφαιρείται η τσέχικη υπηκοότητα. Δύο χρόνια αργότερα ο Κούντερα παίρνει τη γαλλική υπηκοότητα. Μόνιμα εγκατεστημένος πια στο Παρίσι, Γαλλοτσέχος συγγραφέας, όπως δηλώνει ο ίδιος, αρχίζει από ένα σημείο και μετά να γράφει στα γαλλικά, και, αναθεωρώντας όλες τις προηγούμενες μεταφράσεις των έργων του, συγκροτεί ένα γαλλικό corpus. Το Βιβλίο του γέλιου και της λήθης βρίσκεται έτσι στο μεταίχμιο της συγγραφικής δράσης αλλά και της προσωπικής ζωής του Κούντερα, και αποτελεί ίσως το πιο ιδιόμορφο έργο του, ένα μυθιστόρημα-παραλλαγές, σύμφωνα με το δικό του πάλι χαρακτηρισμό, που συναντά την `μπετοβενική στρατηγική των παραλλαγών` και συναρμόζει αριστοτεχνικά διήγημα, δοκίμιο, φαντασία και αυτοβιογραφία. [Απόσπασμα από το κείμενο στο οπισθόφυλλο της έκδοσης]