Βιβλία

Το Πέρασμα της Νέλα Λάρσεν συγκαταλέγεται στα μείζονα και επιδραστικότερα έργα της αφροαμερικανικής λογοτεχνίας του 20ού αιώνα, ένα μικρό αλλά πολύτιμο διαμάντι του αμερικανικού μοντερνισμού που κατέχει περίοπτη θέση στην παράδοση της Αναγέννησης του Χάρλεμ και τις τελευταίες δεκαετίες γνωρίζει πολλές επανεκδόσεις σε ολοένα και περισσότερες γλώσσες.

Το μυθιστόρημα αφηγείται την ιστορία δύο μαύρων γυναικών που το χρώμα του δέρματος τους επιτρέπει να «περάσουν» για λευκές. Η Αϊρίν Ρέντφιλντ, η οποία ζει μια σχετικά ήρεμη και περιχαρακωμένη ζωή με τον έγχρωμο γιατρό σύζυγο και τα δύο παιδιά της στο πολύχρωμο Χάρλεμ της Νέας Υόρκης, συναντά τυχαία στην ταράτσα ενός ξενοδοχείου την ριψοκίνδυνη και εκκεντρική Κλερ Κέντρι, την παιδική της φίλη που έχει να δει πάνω από δέκα χρόνια. Η Αϊρίν συνειδητοποιεί ότι η Κλερ έχει απαρνηθεί τις ρίζες της και ζει πλέον σαν λευκή, έχοντας παντρευτεί έναν πλούσιο ρατσιστή λευκό άντρα που μισεί τους έγχρωμους ανθρώπους και αγνοεί την πραγματική της ταυτότητα. Η επανασύνδεση θα δημιουργήσει μια αλλόκοτη ζεύξη ανάμεσα στις δύο φίλες. Οι διαφορετικές ζωές και οι αποκλίνουσες αντιλήψεις διασταυρώνονται και διαπλέκονται ασκώντας η μία στην άλλη μια παράξενη έλξη και μια μυστηριώδη γοητεία. Η συνάντηση, όμως, θα αποδειχθεί μοιραία και θα τις σφραγίζει ανεξίτηλα.
Πολλοί μελετητές του έργου της Λάρσεν θεωρούν ότι ο τίτλος παραπέμπει στην «τραγική μουλάτα», τον στερεοτυπικό χαρακτήρα της μαύρης λογοτεχνίας που ενσάρκωνε τις απόπειρες των ανοιχτόχρωμων μαύρων γυναικών για φυλετική μετάβαση, δηλαδή να «περάσουν» για λευκές και έτσι να αποφύγουν τον ρατσισμό και να ελπίσουν στην κοινωνική ανέλιξη. Διάσημο πλέον για τον περίτεχνο τρόπο με τον οποίο καταφέρνει να αποτυπώσει τις ψυχολογικές μεταστροφές και τις εσωτερικές συγκρούσεις των δύο ηρωίδων αλλά και για το ανατρεπτικό του τέλος, το Πέρασμα αποτελεί, μεταξύ άλλων, μια κριτική εξερεύνηση πάνω στις ταυτότητες της φυλής, του φύλου, της τάξης και της γυναικείας σεξουαλικότητας.

«Κανένας δρόμος δε θα πάρει το όνομα του Σάν Βισέντε. Ακόμα και σήμερα είναι μονάχα ένας λεκές, ένα κομμάτι σύννεφο. «Η σκιά της σκιάς» θα πω για εκείνον και για άλλους φίλους του σε κάποιο μυθιστόρημα.»Σκαλίζοντας αρχεία, μέσα σε παλιά χαρτιά και μικροφίλμ, το όνομά του εμφανιζόταν εδώ και κει. Μερικές φορές αρκεί για να υφάνεις ένα κομματάκι ιστορία· ποτέ δεν φτάνει για να ολοκληρωθεί. Δεν υπάρχει κείμενο με την υπογραφή του, ούτε μια παρέμβασή του σε συνέδριο στενογραφημένη, ούτε ένα δικό του άρθρο ολόκληρο. Δεν υπάρχουν φωτογραφίες, ούτε αποδείξεις ενοικίου στο όνομά του (ποτέ δεν είχε σπίτι), ούτε πιστοποιητικό γάμου ή εγγραφές γεννήσεων παιδιών σε μητρώα. Μόνο σκόρπια αποσπάσματα σε στήλες εφημερίδων, που δημιουργούν μια σκιά του ανθρώπου εκείνου».Ο Σεμπάστιαν Σαν Βινσέντε πέρασε από το Μεξικό το 1921. Σκιά της σκιάς, επί τρία χρόνια ήταν επικεφαλής των χωρικών που έκαναν εφόδους σε πλούσια αγροκτήματα φωνάζοντας «Ζήτω ο Λένιν!» Έσωσε πόρνες, συμμετείχε σε τσίρκο, έπαιξε αξιοπρεπώς σονάτες του Σοπέν σε ένα εγκαταλελειμμένο πιάνο, δανείστηκε βιβλία που δεν τα επέστρεψε ποτέ, καθοδήγησε απεργίες, υπέφερε από εφιάλτες και κήρυξε την τελευταία ουτοπία. Στη συνέχεια εξορίστηκε και βυθίστηκε πάλι στη σκιά. Δεν έχουν μείνει ίχνη του, φωτογραφίες ή άλλα χειροπιαστά ντοκουμέντα.Ο Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο ΙΙ ακολουθεί την πορεία αυτού του στρατευμένου επαναστάτη μέσα από επιστολές, αναφορές της αστυνομίας, άρθρα σε εφημερίδες και μαρτυρίες, κατασκευάζοντας μια λογοτεχνική προσωπικότητα.  «Θάρρος είναι να κάνεις αυτό που λένε ότι δεν πρέπει να κάνεις και όταν σου λένε ότι δεν πρέπει να το κάνεις. Και μετά να υποστείς τις συνέπειες. Και το θάρρος δεν έχει καμία σχέση με το φόβο. Ο φόβος είναι μαζί σου πάντοτε, είναι καλός σύντροφος. Ο φόβος δε σε αφήνει να τρελαθείς και να κάνεις βλακείες, ο φόβος δεν επιτρέπει να γίνονται όλα τσάμπα, είναι ο φόβος που δίνει αξία στις πράξεις, που ρίχνει την ευθύνη στις συγκυρίες. Αν δεν φοβόμουν, θα ήμουν ένας συμπαθής τρελός…»ΣΕΜΠΑΣΤΙΑΝ ΣΑΝ ΒΙΣΕΝΤΕστον ΠεραστικόΒΙΟΓΡΑΦΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑΟ ΠΑΚΟ ΙΓΝΑΣΙΟ ΤΑΪΜΠΟ ΙΙ (1949), μυθιστοριογράφος, δημοσιογράφος, ιστορικός και θεμελιωτής του νέου λατινοαμερικανικού αστυνομικού μυθιστορήματος, έχει συγγράψει περίπου πενήντα έργα (μυθιστορήματα, συλλογές διηγημάτων, ιστορία, ρεπορτάζ και χρονικά) που έχουν δημοσιευτεί σε εικοσιπέντε χώρες και έχουν μεταφραστεί σε δεκαπέντε γλώσσες.            Ορισμένα από τα μυθιστορήματα του έχουν αναδειχθεί «βιβλία της χρονιάς» από τους NewYorkTimes, τη LeMondeκαι τους LosAngelesTimes. Το 1992 κέρδισε το βραβείο Planeta/Joaquin Mortiz και τρεις φορές του απονεμήθηκε το διεθνές βραβείο Dashiell Hammett για το καλύτερο αστυνομικό μυθιστόρημα.Στην Ελλάδα τα μυθιστορήματά του κυκλοφορούν στις εκδόσεις Άγρα: Η σκιά της σκιάς, Η ζωή η ίδια, Το ποδήλατο του Λεονάρντο, Χωρίς αίσιο τέλος, Και σαν σκιές επιστρέφουμε, Με τέσσερα χέρια, Στην ίδια πόλη υπό βροχή, Και σαν σκιές επιστρέφουμε, Με τέσσερα χέρια, Μερικά σύννεφα, Ερωτευμένα φαντάσματα, Όνειρα συνόρων, Όταν οι νεκροί χορεύουν, Αντίο Μαδρίτη καθώς και το αστυνομικό μυθιστόρημα «γραμμένο με τέσσερα χέρια» Ανήσυχοι νεκροί, που το συνέγραψε με τον υποδιοικητή Μάρκος (το τελευταίο σε συνέκδοση της «Άγρας» με τις εκδόσεις Κέδρος), ενώ ετοιμάζεται Το ραντεβού των ηρώων.            Η βιογραφία του Τσε Γκεβάρα που έγραψε το 1996, κέρδισε το 1998 το βραβείο Bancarella στην Ιταλία.            Επίσης είναι ο ιδρυτής και οργανωτής του ετήσιου θερινού φεστιβάλ αστυνομικής λογοτεχνίας Semana Negra (Μαύρη Εβδομάδα) στη Χιχόν της Ισπανίας.

Μετά από δέκα χρόνια γάμου, το 2009, η Ρέιτσελ Κασκ (γενν. Καναδάς, 1967) χωρίζει με τον πρώτο της σύζυγο – ένας χωρισμός για τον οποίο και η ίδια αναγνωρίζει τις δικές της ευθύνες. Μέσα σε λίγες εβδομάδες η ζωή της «καταρρέει σαν χάρτινος πύργος». Η Κασκ περιγράφει με θάρρος και ειλικρίνεια την αναταραχή και τις εντάσεις που έζησε η ίδια με τις δύο μικρές κόρες της μετά το διαζύγιο, καθώς και την προσπάθειά της να επαναπροσδιορίσει τον εαυτό της ψηλαφώντας τις λεπτομέρειες του παρελθόντος της. Ένα συναρπαστικό βιβλίο για τα συναισθήματα, τις σκέψεις και τις εμπειρίες μιας τόσο δύσκολης περιόδου (The Observer). Από τις εκδόσεις μας κυκλοφορούν στη σειρά Aldina η τριλογία Περίγραμμα, Μετάβαση, Κύδος και τo Δεύτερο σπίτι. Ετοιμάζεται επίσης το τελευταίο της μυθιστόρημα Parade.

Σε κάποια χώρα γίνονται εκλογές. Η καταμέτρηση των ψήφων στην πρωτεύουσα αναδεικνύει πρώτη δύναμη το λευκό με ποσοστό περίπου 70%. Οι εκλογές επαναλαμβάνονται την επόμενη Κυριακή και το λευκό ξεπερνά το 80%. Μπροστά στο διαφαινόμενο κενό εξουσίας, τα δύο μεγάλα κόμματα, ο κρατικός μηχανισμός και οι δημόσιες υπηρεσίες εγκαταλείπουν την πόλη, καταστρώνοντας αστυνομικά σχέδια για να ανακαλύψουν τον υποκινητή. Μια έκπληξη όμως περιμένει τους κρατούντες: ο πληθυσμός της πόλης αφυπνίζεται, “φωτίζεται”, και ανακαλύπτει από την αρχή τις αξίες της αλληλεγγύης, της προσωπικής ευθύνης, της αλληλοβοήθειας. Το κράτος όμως δεν έχει πει ακόμη την τελευταία λέξη.Ένα απαισιόδοξο βιβλίο; “Δεν είμαι εγώ απαισιόδοξος. Είναι ο κόσμος απαίσιος”, ισχυρίζεται ο Ζοζέ Σαραμάγκου, που με το νέο αυτό μυθιστόρημά του, που κινείται στον αντίποδα του μυθιστορήματός του “Περί τυφλότητος”, γνώρισε και πάλι μεγάλη επιτυχία σε όλο τον κόσμο.

Η αφηγήτρια δεν θέλει να μας μιλήσει για τον εαυτό της, παρ? όλα αυτά τον σκιαγραφεί (Περίγραμμα) μέσα από δέκα συνομιλίες με ανθρώπους που συναντά. Διδάσκει δημιουργική γραφή ένα καλοκαίρι στην Αθήνα, κολυμπά σ? ένα ξερονήσι κοντά στην Αττική και γευματίζει με συγγραφείς. Οι συνομιλητές της δεν διστάζουν να της αποκαλύψουν φαντασιώσεις, αγωνίες, επιθυμίες, λανθασμένες επιλογές τους. Απ? τις αντιδράσεις της σχηματίζεται σταδιακά το πορτρέτο μιας γυναίκας που μαθαίνει να αντιμετωπίζει την απώλεια ως συνθήκη της ζωής. Το Περίγραμμα είναι το πρώτο βιβλίο της περίφημης μυθιστορηματικής τριλογίας της Rachel Cusk, που, σύμφωνα με την Guardian, «δεσπόζει ως εμβληματικό έργο της σύγχρονης αγγλικής λογοτεχνίας». Από τις εκδόσεις μας ετοιμάζονται επίσης τα βιβλία Μετάβαση και Κύδος.