Δοκίμια - μελέτες

Η bell hooks προσκαλεί κάθε γυναίκα να αμφισβητήσει τα αφηγήματα της πατριαρχίας και να αναζητήσει με θάρρος την αγάπη. Με τη χαρακτηριστική επιβλητική και σαφή γλώσσα της εξετάζει τις ιδέες για την αγάπη και τον έρωτα που κυριαρχούν στη σύγχρονη κουλτούρα, αλλά και πώς αυτές άλλαξαν χάρη στο φεμινιστικό κίνημα – ακόμα και αν η κατοχύρωση νέων ελευθεριών δεν κατάφερε να αλλάξει σε βάθος τον πυρήνα των ερωτικών σχέσεων. Περιγράφοντας τις διάφορες μορφές αγάπης φανερώνει πώς οι γυναίκες ανεξαρτήτως ηλικίας μπορούν να αναζητήσουν και να διεκδικήσουν σε κάθε πτυχή της ζωής τους αυτή τη σύνδεση που θα οδηγήσει σε μια πιο δίκαιη κοινωνία.ΕΓΡΑΨΕ Ο ΤΥΠΟΣΗ αφοσίωσή της στον αγώνα για την εξάλειψη του σεξισμού, της εκμετάλλευσης και της καταπίεσης ήταν υποδειγματική.Margaret AtwoodΗ bell hooks μας έδειξε έναν έξυπνο, διορατικό και ολοκαίνουργιο τρόπο να σκεφτόμαστε τη φεμινιστική θεωρία.Sara AhmedΌταν η bell hooks μας προσφέρει ένα νέο βιβλίο, θέλω να είμαι η πρώτη που θα περιμένει έξω από το βιβλιοπωλείο.Maya AngelouΜια σύντομη ιστορία του φεμινισμού και μια προσωπική εξομολόγηση…Ένα συναρπαστικό όραμα του κόσμου, σύμφωνα με το οποίο η δύναμη της αγάπης μπορεί να αντικαταστήσει την αγάπη για την εξουσία.Time Out New York

Η ελληνική πεζογραφία είναι έτσι κι αλλιώς ένα πολύεδρο, με τις ετερογενείς ιστορικές περιόδους, τα πολυγενή αφηγηματικά είδη, τις πολλαπλές εξακτινώσεις των αφηγηματικών τρόπων, τις πολυώνυμες αφηγηματικές γωνίες και εστιάσεις, τις ποικιλόμορφες θεματικές της κατευθύνσεις. Και τα χρώματα των εδρών του κύβου, όπως στο παιδικό μου παιχνίδι με τον κύβο του μικρού ταχυδακτυλουργού, αντιστοιχούν, μεταφορικά εννοείται, στους χρονικούς και ιστορικούς θύλακες της πεζογραφίας που εγκλείονται στον ιστορικό κύκλο του βιβλίου αυτού.
Στις χρωματιστές έδρες του κύβου θα συναντήσουμε τον Εμμανουήλ Ροΐδη και την Πάπισσα Ιωάννα, τις βεβαρημένες ιδεολογικά ερμηνείες του Παπαδιαμάντη. Θα δούμε τι σημαίνει για τις γυναίκες και για τη θέση τους στην κοινωνία και στη λογοτεχνία η πεζογραφία της Ελισάβετ ΜουτζάνΜαρτινέγκου, τι απηχεί ο σπινθηροβόλος νους του Μιχαήλ Μητσάκη, τι πρόλαβε να αποτυπώσει και ποια Αθήνα ζητούσε να απεικονίσει σε ένα από τα νεανικά δείγματα της μυθιστοριογραφικής του παραγωγής ο Γρηγόριος Ξενόπουλος. Θα προσπαθήσουμε να κοιτάξουμε, χωρίς τα γυαλιά της ηθογραφίας και της λαογραφίας, τα πεζά του Κώστα Κρυστάλλη, το τι αποτυπώνει η διαβρωτική απομυθοποίηση της σάτιρας του Ιωάννη Κονδυλάκη, ο ταξικός προσανατολισμός και ο πολιτικός λόγος του διηγηματογράφου και μυθιστοριογράφου Κωνσταντίνου Θεοτόκη.
Θα συναντήσουμε, ακόμα, τον μοντερνιστή και εκ παραλλήλου παραδοσιοκράτη Φώτη Κόντογλου, τον μοναρχικό αλλά και υπερασπιστή της ανοχής και της ελευθερίας Κωνσταντίνο Τσιτσελίκη και τον μυθιστοριογράφο και διηγηματογράφο Στράτη Μυριβήλη, άλλοτε με τους περιορισμούς και άλλοτε με την τόλμη του, καθώς και τον Καζαντζάκη, τον Παύλο Νιρβάνα, τον Γουλιέλμο Άμποτ, τον Καραγάτση, τη Μέλπω Αξιώτη, τον Γιάννη Μαρή, τον Νίκο Καχτίτση, τον Στρατή Τσίρκα, αλλά και τους συγγραφείς της πρώιμης και της ώριμης μεταπολίτευσης.
Β. Χ.

Η πραγματική ομορφιά μπορεί να ανακαλυφθεί μόνο από κάποιον που ολοκληρώνει πνευματικά το ανολοκλήρωτο.Συνδέοντας τον ρόλο του τσαγιού με την αισθητική και πολιτιστική πλευρά της ιαπωνικής ζωής, το πασίγνωστο Βιβλίο του τσαγιού του Κακούζο Οκάκουρα μεταφέρει εδώ και πάνω από έναν αιώνα την ανεξάντλητη κουλτούρα της Ασίας στη Δύση. Οι αναγνώστες καλούνται να ανακαλύψουν μια παράδοση που συνδυάζει την ομορφιά με την απλότητα και να κάνουν ένα ταξίδι από τον κινέζικο Ταοϊσμό ως το βουδιστικό Ζεν, την ιαπωνική δηλαδή τελετή του τσαγιού: μια μαγευτική πρακτική με ποικίλες αρχιτεκτονικές, αγγειοπλαστικές και ανθοκομικές αναφορές, ένα ενιαίο όραμα ζωής και τέχνης που εμπλέκει όλες τις αισθήσεις, ηρεμεί το μυαλό και αναζωογονεί το πνεύμα.Ο Κακούζο Οκάκουρα γεννήθηκε στη Γιοκοχάμα της Ιαπωνίας από οικογένεια της τάξης των σαμουράι. Ταξίδεψε στην Κίνα, στην Ινδία και στην Ευρώπη, υποστηρίζοντας και προωθώντας τον διεθνή χαρακτήρα της ιαπωνικής και της ασιατικής κουλτούρας. Έγραψε το Βιβλίο του τσαγιού στα αγγλικά, με σκοπό την ευρύτερη διάδοση τόσο των δικών του ιδεών όσο και της ασιατικής παράδοσης εν γένει.Δυτική σκέψη και ανατολική φιλοσοφία, φλεγματική χιουμοριστική γραφή και θεμελιώδη δοκίμια, διαχρονική ποίηση και αθάνατη μικρή πεζογραφία, κείμενα που σφράγισαν την εποχή τους και εξακολουθούν να διαβάζονται παντού: αυτή είναι η σειρά «επίλεκτα» των εκδόσεων Οξύ.

Ξέρατε ότι η 34η Απριλίου είναι µια πολύ χρήσιµη µέρα;
Ότι κάποια ποτάµια ρέουν από κάτω προς τα πάνω;
Ότι η Σελήνη κινείται σε ευθεία γραµµή;
Ότι ίσως το εξώφυλλο αυτού του βιβλίου είναι κόκκινο;
Και ότι την ώρα που διαβάζετε αυτές τις γραµµές ταξιδεύετε µε ταχύτητα 300.000 χιλιόµετρα το δευτερόλεπτο;
Η αντίληψή µας για τον κόσµο είναι µερικές φορές παραπλανητική. Στην επιστήµη η πραγµατικότητα συγκρούεται µε τις προκαταλήψεις µας και δεν παύει να θέτει υπό αµφισβήτηση ακόµα και τις πιο καλά ριζωµένες πεποιθήσεις µας. Δεν αρκεί πάντα να είναι κανείς ιδιαιτέρως ευφυής για να µπορεί να απαντήσει στα µεγάλα ερωτήµατα: πρέπει να είναι πάνω απ’ όλα ευρηµατικός. Μια απλή αλλαγή της οπτικής γωνίας αρκεί µερικές φορές για να διαφωτίσει τα πιο σύνθετα φαινόµενα.
Ειδικότερα τα µαθηµατικά µάς προσφέρουν ένα ισχυρό εργαλείο για να κατανοήσουµε τους µηχανισµούς του σύµπαντος. Μας µαθαίνουν πώς να σκεφτόµαστε ευρύτερα ώστε να κατανοούµε σε µεγαλύτερο βάθος.
Αυτό ακριβώς µας δείχνει σ’ αυτό το βιβλίο ο Mickaël Launay µέσα από ένα συναρπαστικό ταξίδι που ξεκινά από τους διαδρόµους ενός σουπερµάρκετ και ολοκληρώνεται στα ιλιγγιώδη βάθη των µαύρων τρυπών.
Ενδιάµεσα ο συγγραφέας φροντίζει να δίνει απαντήσεις σε ανατρεπτικά ερωτήµατα:
– Γιατί το Έβερεστ µπορεί και να µην είναι το ψηλότερο βουνό στον κόσµο;
– Ποιος είναι ο πιο διάσηµος τύπος της επιστήµης που όλοι τον γνωρίζουν αλλά ελάχιστοι τον κατανοούν;
– Πώς η θεωρία της γενικής σχετικότητας σφράγισε οριστικά τη µοίρα του πλανήτη Ήφαιστου.
– Τι είναι το Googol απ’ το οποίο πήρε το όνοµά της η Google;
Α, ναι! Μένει να απαντηθεί κι ένα τελευταίο ερώτηµα: τι σχέση έχουν όλα αυτά µε µια οµπρέλα;

Η έννοια της συναίνεσης στη σεξουαλική πράξη είναι αναγκαία, αλλά όχι επαρκής. Το «ναι» δεν αρκεί. Πρέπει να υπάρχει πάντοτε η πραγματική δυνατότητα του «όχι», ανεξαρτήτως του τι πιθανόν να συμφωνήθηκε πριν ή του αν μια σεξουαλική σχέση έχει ήδη ξεκινήσει. Η όποια συναίνεση πρέπει να είναι δυνατόν να ανακαλείται ανά πάσα στιγμή. Κλασικό ιστορικό παράδειγμα: η συναίνεση στον γάμο είναι έγκυρη, μόνο όταν αναγνωρίζεται η δυνατότητα του διαζυγίου. Η νεοφιλελεύθερη άποψη του συμβολαίου, που θεωρεί ότι το «ναι» είναι αρκετό, στηρίζεται στην υποτιθέμενη ισότητα των συμβαλλόμενων μερών, που προϋποθέτει την τυπική δυνατότητα του «όχι». Είναι, όμως, έτσι; Οι γυναίκες πολύ συχνά εγκλωβίζονται στη μέγγενη πολλαπλών ανισοτήτων (υλικών, οικονομικών, κοινωνικών, συζυγικών), πράγμα που καθιστά δύσκολη και αμφίβολη τη δυνατότητα της άρνησης. Επιπροσθέτως, υποστηρίζει η συγγραφέας, πρέπει να απαλλαγούμε από την ψευδαίσθηση ότι η συναίνεση ταυτίζεται με τη σεξουαλική επιθυμία. Η επιθυμία δεν είναι ούτε το τρελό άλογο που πρέπει να υποτάξουμε, ούτε η μακάρια εκδήλωση ενός πνεύματος απελευθέρωσης. Η επιθυμία είναι κάτι πολύπλοκο, αντιφατικό, ανορθολογικό, και πρέπει να αποδεχτούμε ότι μπορεί να υπάρχει διάσταση μεταξύ επιθυμίας και βούλησης. Μπορεί να επιθυμείς, αλλά να μη θέλεις. Και η εκδήλωση αυτής της άρνησης πρέπει να είναι πάντοτε δυνατή και να γίνεται πάντοτε σεβαστή.

Αυτό το σύντομο βιβλίο είναι μια αφήγηση της ιστορίας του φασισμού: με σχετικά λίγα και σχετικά απλά λόγια προσπαθώ να περιγράψω τις περιπέτειες, τις πτυχές και τα χαρακτηριστικά της φασιστικής ιδεολογίας, να φωτίσω σκοτεινά σημεία και παρεξηγήσεις και να αποτιμήσω ένα σύνολο αντιλήψεων και στάσεων, μερικές από τις οποίες —ο εθνικισμός, ο λαϊκισμός, ο αυταρχισμός— είναι ακόμα ενεργές και διαχέονται σε ιδεολογικά συστήματα που θεωρούνται «αντιφασιστικά». Ανάμεσα στα ζητήματα που αναλύω είναι οι ομοιότητες και οι διαφορές ανάμεσα στον φασισμό και στον ναζισμό, οι διανοητικές ρίζες της φασιστικής ιδεολογίας, καθώς και οι σχέσεις της με τον σοσιαλισμό, την ανδροκρατία, τον πολιτικό και κοινωνικό συντηρητισμό, τον λαϊκισμό και το ριζοσπαστικό ισλάμ. Αν και, εφόσον ο φασισμός γεννήθηκε σε συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες, επικεντρώνομαι περισσότερο στην περίπτωση της Ιταλίας, το βιβλίο παρουσιάζει τις εκδοχές του φαινομένου σε διαφορετικές χώρες στη διάρκεια του 20ού αιώνα και την εξέλιξή του στον 21ο.
Το Φασισμός, η ιστορία μιας ιδεολογίας απευθύνεται σε όσους έχουν μια γενική ιδέα για το θέμα και επιθυμούν να εμβαθύνουν στην ιστορία και να κατανοήσουν γιατί ο φασισμός συνεχίζει να μας στοιχειώνει. Μπορεί επίσης να αποβεί χρήσιμο σε όσους τείνουν να χαρακτηρίζουν «φασίστα» οποιονδήποτε δεν ενστερνίζεται τις ιδέες τους, καθώς και σε όσους αποδέχονται αδιαμαρτύρητα τη δράση φασιστών μόνο και μόνο επειδή δεν αυτοπροσδιορίζονται ως φασίστες.